<!-- Αυτούσιο κείμενο της σελίδας https://www.latsoudislaw.com/el/retained-vs-in-house-lawyer-greece/ σε Markdown. Κανονική διεύθυνση: η σελίδα HTML. -->

# Πάγια συνεργασία με δικηγόρο ή έμμισθος δικηγόρος: τι ταιριάζει σε μια εταιρεία.

> L+A Lawyers (Latsoudis + Associates Law Firm) · Λατσούδης + Συνεργάτες · https://www.latsoudislaw.com/el/retained-vs-in-house-lawyer-greece/

Η σελίδα απευθύνεται στον ιδιοκτήτη, στον οικονομικό διευθυντή ή στη μητρική εταιρεία του εξωτερικού που αποφασίζει πώς θα καλύπτει η εταιρεία τις νομικές της ανάγκες: με δικό της δικηγόρο με έμμισθη εντολή ή με πάγια συνεργασία με εξωτερικό δικηγόρο ή δικηγορική εταιρεία έναντι μηνιαίας αμοιβής. Συγκρίνει τις δύο λύσεις ως προς τη δομή του κόστους, την κάλυψη, τη συνέχεια και τη σύγκρουση συμφερόντων, με βάση τον Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013), και εξηγεί πότε ενδείκνυται η καθεμία. Οι δύο λύσεις μπορούν και να συνδυαστούν.

## Με λίγα λόγια

Ο έμμισθος δικηγόρος ταιριάζει σε σταθερό όγκο νομικής εργασίας πλήρους απασχόλησης· η πάγια συνεργασία σε νομική εργασία συνεχή, που όμως δεν γεμίζει μια θέση πλήρους απασχόλησης.

Στην Ελλάδα, ο δικηγόρος που προσφέρει αποκλειστικά νομικές υπηρεσίες σε συγκεκριμένο εντολέα, σταθερά και μόνιμα, αμειβόμενος αποκλειστικά με πάγια περιοδική αμοιβή, είναι έμμισθος δικηγόρος και εφαρμόζονται τα άρθρα 42 έως 46 του Κώδικα Δικηγόρων. Η πάγια συνεργασία είναι πάγια αμοιβή (άρθρο 3 παρ. 2), μηνιαία ή ετήσια, προς εξωτερικό δικηγόρο ή δικηγορική εταιρεία (άρθρο 8 περ. α), που ορίζεται με έγγραφη συμφωνία για τις εργασίες που καθορίζουν τα μέρη (άρθρο 58 παρ. 1 και 2). Και οι δύο μορφές είναι νόμιμες. Η επιλογή εξαρτάται από τον όγκο και το είδος της νομικής εργασίας της εταιρείας.

Η σύγκριση αφορά τη δομή και όχι την τιμή: δεν δίνει ποσά μισθών. Το ποσό από το οποίο ξεκινά η δική μας πάγια αμοιβή αναφέρεται στο τέλος της σελίδας.

## Η σύγκριση

Τα σημεία στα οποία διαφέρουν οι δύο μορφές, με τη διάταξη του Κώδικα Δικηγόρων για το καθένα:

- Σύσταση. Έμμισθος: έγγραφη σύμβαση (άρθρο 43 παρ. 1), πάντοτε αορίστου χρόνου (άρθρο 46 παρ. 2). Πάγια συνεργασία: έγγραφη συμφωνία αμοιβής για τις εργασίες που καθορίζουν τα μέρη (άρθρο 58 παρ. 1 και 2).
- Κόστος. Έμμισθος: πάγιες μηνιαίες αποδοχές, ελεύθερα συμφωνημένες αλλά όχι κατώτερες από τις κατώτατες νόμιμες αποδοχές υπαλλήλου του ιδιωτικού τομέα ανάλογων επιστημονικών προσόντων (άρθρο 44 παρ. 1), με ετήσια άδεια και επίδομα αδείας όπως οι υπάλληλοι του ιδιωτικού τομέα (άρθρο 46 παρ. 1). Πάγια συνεργασία: μηνιαία αμοιβή για το συμφωνημένο αντικείμενο· οι εργασίες εκτός αυτού αμείβονται όπως συμφωνηθεί εγγράφως.
- Λύση. Έμμισθος: η καταγγελία από την εταιρεία γίνεται εγγράφως, αναφέρει τον λόγο και επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή (άρθρο 46 παρ. 2)· εκτός αν ο δικηγόρος αποχωρήσει οικειοθελώς, οφείλεται αποζημίωση, από δύο μηνιαίες παροχές μετά από ένα έτος υπηρεσίας έως δώδεκα μετά από δεκαέξι έτη (άρθρο 46 παρ. 3). Πάγια συνεργασία: όπως ορίζει η συμφωνία για τη διάρκεια και την καταγγελία. Κατά τον Κώδικα, αν ο εντολέας ανακαλέσει την εντολή αδικαιολόγητα, υποχρεούται σε άμεση εκτέλεση όλων των υποχρεώσεών του από τη γραπτή συμφωνία· αν η ανάκληση είναι δικαιολογημένη, καταβάλλει τις δαπάνες και την αμοιβή για τις εργασίες έως την ανάκληση (άρθρο 77).
- Κάλυψη. Έμμισθος: ο χρόνος, οι γνώσεις και η διαθεσιμότητα ενός προσώπου. Πάγια συνεργασία: μέσα στο συμφωνημένο αντικείμενο, η δικηγορική εταιρεία μπορεί να αναθέτει κάθε υπόθεση στον δικηγόρο με τη σχετική εμπειρία.
- Γνώση της επιχείρησης. Έμμισθος: καθημερινή παρουσία μέσα στην εταιρεία. Πάγια συνεργασία: χτίζεται με την τακτική επικοινωνία και τις συναντήσεις επισκόπησης και την κρατά η δικηγορική εταιρεία, όχι ένα μόνο πρόσωπο.
- Σύγκρουση συμφερόντων. Έμμισθος: ο δικηγόρος μπορεί να αναλαμβάνει και υποθέσεις άλλων εντολέων (άρθρο 42 παρ. 1). Πάγια συνεργασία: η δικηγορική εταιρεία έχει και άλλους εντολείς. Και στις δύο περιπτώσεις ο Κώδικας απαλλάσσει τον δικηγόρο από την υποχρέωση να αναλάβει υπόθεση που έρχεται σε σύγκρουση με τα συμφέροντα άλλων εντολέων του (άρθρο 37 παρ. 1)· η εταιρεία καλό είναι να ρωτήσει πώς ελέγχεται η σύγκρουση.
- Εταιρείες του ομίλου. Έμμισθος: δεν υποχρεούται να παρέχει υπηρεσίες σε άλλες εταιρείες του ομίλου, εκτός αν το προβλέπει ρητά η σύμβαση (άρθρο 42 παρ. 3). Πάγια συνεργασία: καλύπτει τις εταιρείες που ορίζει η συμφωνία.

## Πότε ενδείκνυται ο έμμισθος δικηγόρος

Όταν η νομική εργασία είναι σταθερή και αρκετή για μια θέση πλήρους απασχόλησης· όταν είναι μέρος της καθημερινής λειτουργίας, όπως μια συνεχής ροή συμβάσεων, διαγωνισμών, αδειών ή απαιτήσεων που πρέπει να διεκπεραιωθούν αυθημερόν· και όταν η διοίκηση θέλει δικηγόρο παρόντα τη στιγμή που λαμβάνονται οι αποφάσεις. Ακόμη και τότε, οι δίκες, οι συναλλαγές και τα εξειδικευμένα ζητήματα μπορεί να χρειάζονται εξωτερικό δικηγόρο δίπλα στον έμμισθο.

Πριν από την πρόσληψη, η εταιρεία πρέπει να γνωρίζει τι υπογράφει. Ο έμμισθος δικηγόρος ασκεί ελεύθερα τα επιστημονικά του καθήκοντα, όπως επιβάλλουν ο νόμος και η συνείδησή του, χωρίς να υπάγεται στο διευθυντικό δικαίωμα και στην υπαλληλική ιεραρχία της εταιρείας (άρθρο 42 παρ. 2). Η σύμβαση λύεται μόνο για τους λόγους του άρθρου 46 παρ. 2 και, με τη συνταξιοδότηση, κατά το άρθρο 45· μέχρι την πλήρη εξόφληση της αποζημίωσης ο δικηγόρος εξακολουθεί να λαμβάνει τις μηνιαίες αποδοχές που λάμβανε την ημέρα της επίδοσης της καταγγελίας (άρθρο 46 παρ. 4).

## Πότε ενδείκνυται η πάγια συνεργασία

Όταν τα νομικά ερωτήματα προκύπτουν κάθε εβδομάδα αλλά δεν γεμίζουν μια θέση πλήρους απασχόλησης· όταν η εταιρεία χρειάζεται μέσα στη χρονιά διαφορετικά είδη νομικής εργασίας, όπως συμβάσεις, εργασιακά, εταιρικά και διαφορές, και όχι έναν δικηγόρο γενικών καθηκόντων· όταν θέλει κόστος που προγραμματίζεται και μια συνεργασία που μπορεί να διευρύνει, να περιορίσει ή να λύσει με τους όρους που συμφώνησε· και όταν είναι θυγατρική της οποίας η μητρική θέλει τοπικό σύμβουλο στην Ελλάδα χωρίς να προσθέσει θέση στη μισθοδοσία.

## Ο συνδυασμός των δύο

Οι δύο μορφές μπορούν να λειτουργούν μαζί. Ο έμμισθος δικηγόρος διεκπεραιώνει την καθημερινή εργασία και αναθέτει σε εξωτερική δικηγορική εταιρεία τις δίκες, τις συναλλαγές ή τα εξειδικευμένα αντικείμενα, και η πάγια συνεργασία μπορεί να καλύπτει ό,τι δεν καλύπτει ο έμμισθος, αφού η αμοιβή και το αντικείμενό της ορίζονται με έγγραφη συμφωνία (άρθρο 58 παρ. 1 και 2).

Για όμιλο με δραστηριότητα στην ΕΕ υπάρχει ένα ακόμη σημείο. Στις έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα ανταγωνισμού, το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι η εσωτερική επικοινωνία με τους νομικούς συμβούλους που απασχολεί η ίδια η επιχείρηση δεν καλύπτεται από το δικηγορικό απόρρητο (απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2010, Akzo Nobel Chemicals, C-550/07 P).

## Η πάγια νομική υποστήριξη της L+A

Η L+A, δικηγορική εταιρεία επιχειρηματικού δικαίου στον Πειραιά και στον Άλιμο, Αθήνα, με παράδοση στον Πειραιά από το 1926, συνεργάζεται με εταιρείες σε πάγια βάση με την Πάγια νομική υποστήριξη (Proactive Support). Ορισμένος εταίρος μαθαίνει πώς λειτουργεί η εταιρεία και απαντά ο ίδιος, και ο πρώτος μήνας αρχίζει με το Legal Scan της εταιρείας, που περιλαμβάνεται στην αμοιβή. Η μηνιαία αμοιβή ξεκινά από 1.000 € και εξαρτάται από το μέγεθος της εταιρείας και το αντικείμενο που θα συμφωνηθεί. Το ακριβές ποσό και η σύμβαση συνεργασίας περιγράφονται σε γραπτή πρόταση πριν από κάθε δέσμευση.

## Επισκόπηση

Η σελίδα επισκοπήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2026 με βάση τα άρθρα 3, 8, 37, 42 έως 46, 58 και 77 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013). Είναι γενική ενημέρωση και όχι νομική συμβουλή.

## FAQ

**Έμμισθος δικηγόρος ή πάγια συνεργασία με δικηγορική εταιρεία;**

Εξαρτάται από τον όγκο και το είδος της νομικής εργασίας της εταιρείας. Σταθερός όγκος πλήρους απασχόλησης, δεμένος με την καθημερινή λειτουργία, συνηγορεί υπέρ του έμμισθου δικηγόρου. Εργασία συνεχής αλλά μερικής απασχόλησης, ή εργασία που χρειάζεται διαφορετικές ειδικότητες, συνηγορεί υπέρ της πάγιας συνεργασίας. Οι δύο λύσεις μπορούν να συνδυαστούν.

**Μπορεί η εταιρεία να λύσει εύκολα τη σύμβαση του έμμισθου δικηγόρου;**

Όχι εύκολα. Η σύμβαση του έμμισθου δικηγόρου είναι πάντοτε αορίστου χρόνου. Η καταγγελία από την εταιρεία γίνεται εγγράφως, αναφέρει τον λόγο και επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή, και, εκτός αν ο δικηγόρος αποχωρήσει οικειοθελώς, οφείλεται αποζημίωση, από δύο μηνιαίες παροχές μετά από ένα έτος υπηρεσίας έως δώδεκα μετά από δεκαέξι έτη (ν. 4194/2013, άρθρο 46 παρ. 2 και 3).

**Δέχεται ο έμμισθος δικηγόρος εντολές όπως το υπόλοιπο προσωπικό;**

Όχι ως προς τον τρόπο που κάνει τη νομική του εργασία. Ο Κώδικας Δικηγόρων ορίζει ότι ο έμμισθος δικηγόρος ασκεί ελεύθερα τα επιστημονικά του καθήκοντα, όπως επιβάλλουν ο νόμος και η συνείδησή του, χωρίς να υπάγεται στο διευθυντικό δικαίωμα και στην υπαλληλική ιεραρχία του εντολέα (άρθρο 42 παρ. 2).

**Υποχρεούται ο έμμισθος δικηγόρος να συμβουλεύει όλες τις εταιρείες του ομίλου;**

Όχι, εκτός αν το προβλέπει ρητά η σύμβαση. Ο Κώδικας ορίζει ότι ο έμμισθος δικηγόρος δεν υποχρεούται να παρέχει νομικές υπηρεσίες σε τρίτους πέραν του εντολέα, ακόμη και αν ανήκουν στον ίδιο όμιλο, ούτε να εκπροσωπεί προσωπικά τα μέλη της διοίκησης ή τους υπαλλήλους του εντολέα (άρθρο 42 παρ. 3).

**Πόσο κοστίζει η πάγια νομική υποστήριξη της L+A;**

Η μηνιαία αμοιβή ξεκινά από 1.000 € και εξαρτάται από το μέγεθος της εταιρείας και το αντικείμενο που θα συμφωνηθεί. Το ακριβές ποσό αναφέρεται σε γραπτή πρόταση πριν από κάθε δέσμευση.

Για γραπτή πρόταση πάγιας συνεργασίας για την εταιρεία σας, γράψτε μας στο business@latsoudislaw.com ή συμπληρώστε τη φόρμα που ακολουθεί. Απαντάμε με email.

Sources:

- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 3 (ways of paying a lawyer): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-3/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 8 (services for an annual or monthly fee): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-8/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 37 (acceptance of an instruction; conflict with other clients): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-37/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 42, as replaced by Law 4820/2021 (ΦΕΚ Α' 130/23.7.2021) (lawyer under a salaried mandate): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-42/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 43 (written contract in the private sector): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-43/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 44 (pay of a lawyer under a salaried mandate): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-44/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 45 (end of the contract on retirement): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-45/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 46 (term, termination and compensation): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-46/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 58 (fee by written agreement): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-58/
- Lawyers' Code, Law 4194/2013, art. 77 (fee when the instruction is withdrawn): https://anoixtodikaio.gr/kdik/arthro-77/
- Court of Justice of the EU, judgment of 14 September 2010, Akzo Nobel Chemicals and Akcros Chemicals v Commission, C-550/07 P: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62007CJ0550
- Court of Justice of the EU, Press Release No 90/10 of 14 September 2010 on Case C-550/07 P: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2010-09/cp100090en.pdf

---

L+A Lawyers (Latsoudis + Associates Law Firm) · https://www.latsoudislaw.com/el/retained-vs-in-house-lawyer-greece/

General information from L+A's website, not legal advice. The answer in a real matter depends on its facts and dates; scope and fees are agreed in writing with each client before work starts.
