Τα εταιρικά δεδομένα φτάνουν στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης με τέσσερις κυρίως τρόπους: με άμεση άδεια χρήσης προς τον δημιουργό του μοντέλου, με πώληση ή άδεια σε προμηθευτή δεδομένων που τα επεξεργάζεται και τα διαθέτει εκ νέου, με καταχώριση σε πλατφόρμα, ή μέσω μεσίτη. Ο τρόπος αμοιβής διαφέρει ανάλογα με τη μορφή της συναλλαγής, και οι διαμεσολαβητές πληρώνονται συχνά και από τον αγοραστή, παράλληλα ή αντί για τον πωλητή. Αυτό δεν είναι από μόνο του παράνομο, όμως ο πωλητής δεν μπορεί να κρίνει μια προσφορά αν δεν γνωρίζει ποιος πληρώνει ποιον, πόσα και για ποιο λόγο. Ζητήστε έγγραφη ενημέρωση για όλες τις αμοιβές πριν υπογράψετε οτιδήποτε, και συγκρίνετε τις προσφορές με βάση όσα θα μείνουν πράγματι στην εταιρεία και όχι με βάση το ποσό που προβάλλεται στην προσφορά.
Τέσσερις τρόποι διάθεσης των δεδομένων
Ο απλούστερος είναι η άμεση άδεια: η εταιρεία διαπραγματεύεται με την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης και υπογράφει μαζί της. Συνήθως αποφέρει το καλύτερο τίμημα και τον μεγαλύτερο έλεγχο στους όρους, απαιτεί όμως πρόσβαση στον αγοραστή και χρόνο για διαπραγμάτευση με πολύ μεγαλύτερο αντισυμβαλλόμενο.
Ο δεύτερος δρόμος είναι ο προμηθευτής δεδομένων. Ορισμένες εταιρείες αγοράζουν σύνολα δεδομένων ή αποκτούν άδεια χρήσης τους, τα καθαρίζουν, τα επισημαίνουν ή τα συνδυάζουν, και διαθέτουν το αποτέλεσμα σε δημιουργούς μοντέλων. Η εταιρεία συναλλάσσεται με έναν αντισυμβαλλόμενο που αναλαμβάνει τον εμπορικό κίνδυνο· σε αντάλλαγμα εισπράττει συνήθως λιγότερα, και τα δεδομένα της απομακρύνονται περισσότερο από τον έλεγχό της, καθώς η περαιτέρω χρήση τους διέπεται από τις συμβάσεις του προμηθευτή με τους πελάτες του.
Τρίτον, οι πλατφόρμες φέρνουν σε επαφή πολλούς πωλητές και αγοραστές και εισπράττουν προμήθεια ή τέλος καταχώρισης. Κατά την Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων (Data Governance Act), υπηρεσία που αποσκοπεί στη σύναψη εμπορικών σχέσεων για την κοινοχρησία δεδομένων μεταξύ απροσδιόριστου αριθμού κατόχων και χρηστών δεδομένων αποτελεί υπηρεσία διαμεσολάβησης δεδομένων. Ο πάροχός της υποχρεούται να υποβάλει γνωστοποίηση στην αρμόδια αρχή, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί τα δεδομένα για σκοπό άλλον από τη διάθεσή τους στους χρήστες, παρέχει την υπηρεσία μέσω χωριστού νομικού προσώπου και δεν μπορεί να εξαρτά την τιμολόγηση από το αν ο πελάτης χρησιμοποιεί άλλες υπηρεσίες του. Εκτός του ορισμού μένουν οι υπηρεσίες που αποκτούν δεδομένα, τους προσθέτουν ουσιαστική αξία και αδειοδοτούν το αποτέλεσμα χωρίς να φέρνουν σε εμπορική σχέση τις δύο πλευρές.
Τέταρτον, οι μεσίτες συστήνουν πωλητές σε αγοραστές έναντι αμοιβής, κατά κανόνα μόνο αν κλείσει η συμφωνία. Προσφέρονται επίσης αμοιβές σύστασης για τη σύσταση επιχειρήσεων που διαθέτουν δεδομένα· τον Οκτώβριο του 2026, για παράδειγμα, δημοσίευμα ανέφερε ότι εταιρεία που προμηθεύει δεδομένα εκπαίδευσης σε δημιουργούς μοντέλων προσέφερε αμοιβές για συστάσεις επιχειρήσεων πρόθυμων να αδειοδοτήσουν τα δεδομένα τους. Ο ίδιος διαμεσολαβητής μπορεί επομένως να αμείβεται από τον πωλητή, από τον αγοραστή ή και από τους δύο.
Όταν ο διαμεσολαβητής πληρώνεται και από τις δύο πλευρές
Ο διαμεσολαβητής που αμείβεται από τον αγοραστή έχει συμφέρον να κλείσει η συμφωνία, όχι κατ’ ανάγκη να πετύχει ο πωλητής καλή τιμή. Όταν αμείβεται και από τις δύο πλευρές, το συμφέρον του είναι να κλείσει η συμφωνία σε τιμή που δέχονται και οι δύο, πράγμα διαφορετικό από την καλύτερη τιμή για τον πωλητή. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια συμφωνία είναι επιλήψιμη· σημαίνει ότι ο πωλητής πρέπει να τη γνωρίζει για να σταθμίσει τις συμβουλές που δέχεται.
Το ελληνικό δίκαιο προσφέρει ορισμένα σημεία αναφοράς. Κατά τον Αστικό Κώδικα, όποιος υποσχέθηκε αμοιβή σε μεσίτη για τη μεσολάβηση ή την υπόδειξη ευκαιρίας για σύναψη σύμβασης οφείλει να την καταβάλει μόνο αν η σύμβαση καταρτιστεί ως συνέπεια της μεσολάβησης ή της υπόδειξης. Όταν ο διαμεσολαβητής ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας με εντολή, οφείλει να της αποδώσει καθετί που έλαβε για την εκτέλεση της εντολής ή απέκτησε από αυτήν. Μια πληρωμή του αγοραστή σε πρόσωπο που είναι τυπικά εντολοδόχος του πωλητή θέτει επομένως αμέσως ζήτημα υπό το φως του κανόνα αυτού και πρέπει να ρυθμίζεται ρητά και εγγράφως.
Γιατί έχει σημασία η έγγραφη γνωστοποίηση των αμοιβών
Πριν από την ανάθεση σε διαμεσολαβητή, και οπωσδήποτε πριν υπογραφεί σύμβαση που προέκυψε από τη μεσολάβησή του, η εταιρεία πρέπει να έχει λάβει έγγραφη ενημέρωση για όλες τις πληρωμές που θα λάβει ο διαμεσολαβητής σε σχέση με τη συναλλαγή, από την ίδια, από τον αγοραστή ή από οποιονδήποτε άλλον, με το ποσό ή τον τρόπο υπολογισμού τους. Πρέπει επίσης να γνωρίζει για λογαριασμό ποιου ενεργεί, αν έχει διαρκή σχέση με τον αγοραστή, αν η αμοιβή του οφείλεται μόνο εφόσον κλείσει η συμφωνία και αν συνεχίζεται σε ανανεώσεις ή σε μεταγενέστερες συμφωνίες με τον ίδιο αγοραστή.
Δύο ακόμη ζητήματα συμπληρώνουν την εικόνα: τι μπορεί να κάνει ο ίδιος ο διαμεσολαβητής με τα δεδομένα ή τα δείγματα που λαμβάνει, με δέσμευση διαγραφής τους, και αν ζητά αποκλειστικότητα, για πόσο διάστημα και τι ισχύει για τους αγοραστές που σύστησε μετά τη λήξη της ανάθεσης. Ένας σοβαρός διαμεσολαβητής δίνει αυτές τις πληροφορίες χωρίς δυσκολία· η απροθυμία είναι και αυτή απάντηση.
Πώς συγκρίνονται οι προσφορές
Οι προσφορές σε αυτή την αγορά σπάνια μοιάζουν μεταξύ τους, και το ποσό που προβάλλεται είναι κακός οδηγός. Μια χρήσιμη μέθοδος είναι να ανάγεται κάθε προσφορά στα ίδια λίγα ερωτήματα. Τι θα εισπράξει πράγματι η εταιρεία, μετά από κάθε αμοιβή και προμήθεια, και πότε; Πόσο από αυτό είναι εγγυημένο και πόσο εξαρτάται από μελλοντικά έσοδα ή ορόσημα του αγοραστή; Ποια αποκλειστικότητα ζητείται και πόσο κοστίζει σε άλλες άδειες που η εταιρεία δεν θα μπορεί πλέον να δώσει; Τι κρατά ο αγοραστής μετά τη λήξη: τα πρωτογενή δεδομένα, παράγωγα σύνολα, εκπαιδευμένα μοντέλα; Ποιες εγγυήσεις και ποια ευθύνη αναλαμβάνει η εταιρεία και μέχρι ποιο ποσό; Και ποιος είναι ο αντισυμβαλλόμενος, πόσο φερέγγυος είναι, σε ποια χώρα και με ποιο δίκαιο θα πρέπει η εταιρεία να διεκδικήσει την πληρωμή της;
Μια χαμηλότερη προσφορά με εγγυημένη πληρωμή, στενό πεδίο χρήσης και σαφή υποχρέωση διαγραφής αξίζει συχνά περισσότερο από μια υψηλότερη που στηρίζεται σε ποσοστό επί των εσόδων, ευρεία αποκλειστικότητα και απεριόριστες εγγυήσεις. Τα στοιχεία αυτά εξηγούνται αναλυτικά στη σελίδα για τους όρους της άδειας.
Πρακτικές προφυλάξεις
Πριν δοθεί σε διαμεσολαβητή οποιαδήποτε περιγραφή των δεδομένων υπογράφεται συμφωνητικό εχεμύθειας, και πριν δοθούν δείγματα, συμφωνία αξιολόγησης. Τηρείται αρχείο του τι στάλθηκε και σε ποιον. Η αποκλειστική ανάθεση της προώθησης των δεδομένων σε διαμεσολαβητή δεν συνιστάται, εκτός αν η διάρκεια είναι σύντομη και οι υποχρεώσεις του συγκεκριμένες. Όταν μεσολαβεί πλατφόρμα, αξίζει να ελεγχθεί αν εμφανίζεται ως υπηρεσία διαμεσολάβησης δεδομένων και αν έχει υποβάλει γνωστοποίηση σε αρμόδια αρχή, και να διαβαστούν οι γενικοί όροι της για το πόσο διάστημα παραμένουν τα δεδομένα στα συστήματά της. Και πριν από την πρώτη συζήτηση, η εταιρεία πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει εσωτερικά ποια δεδομένα είναι πράγματι διαθέσιμα προς αδειοδότηση, όπως εξηγούμε στη σελίδα για το τι της ανήκει.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι νόμιμο ο μεσίτης να αμείβεται και από τον πωλητή και από τον αγοραστή;
Δεν απαγορεύεται καθαυτό, έχει όμως συνέπειες. Κατά τον Αστικό Κώδικα, ο μεσίτης χάνει το δικαίωμα σε αμοιβή και δαπάνες αν, αντίθετα με το περιεχόμενο της σύμβασης, ενήργησε και για τον άλλο συμβαλλόμενο ή αν δέχτηκε από αυτόν υπόσχεση αμοιβής υπό περιστάσεις αντίθετες προς την καλή πίστη. Ο διαμεσολαβητής που ενεργεί για την εταιρεία με εντολή οφείλει επιπλέον να της αποδώσει ό,τι έλαβε για την εκτέλεσή της. Επιμείνετε σε έγγραφη γνωστοποίηση και ρυθμίστε το ζήτημα στους όρους της ανάθεσης.
Οφείλουμε αμοιβή στον μεσίτη αν η συμφωνία δεν κλείσει;
Κατά τον Αστικό Κώδικα η μεσιτική αμοιβή οφείλεται μόνο αν η σύμβαση καταρτιστεί ως συνέπεια της μεσολάβησης ή της υπόδειξης του μεσίτη· αν καταρτίστηκε προσύμφωνο αλλά η οριστική σύμβαση ματαιώθηκε, οφείλεται η μισή αμοιβή. Οι δαπάνες του αποδίδονται μόνο αν αυτό συμφωνήθηκε. Οι όροι της επιστολής ανάθεσης μπορεί να διαφοροποιούν τις οικονομικές υποχρεώσεις, γι’ αυτό πρέπει να διαβάζεται πριν υπογραφεί.
Είναι ασφαλέστερη μια πλατφόρμα από έναν μεσίτη;
Όχι απαραίτητα. Η πλατφόρμα που διαμεσολαβεί μεταξύ πολλών πωλητών και αγοραστών υπόκειται σε όρους ουδετερότητας κατά την Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων, οι γενικοί όροι της όμως εξακολουθούν να ρυθμίζουν την καταχώριση, τις προμήθειες και την τύχη των δεδομένων. Διαβάζονται με την ίδια προσοχή όπως κάθε άδεια.
Πηγές
- Regulation (EU) 2022/868 (Data Governance Act), Articles 2(11), 11(1) and 12(a)-(b)
- ΑΚ 703 (Αστικός Κώδικας): μεσιτεία, αμοιβή μόνο αν η σύμβαση καταρτιστεί ως συνέπεια της μεσολάβησης
- ΑΚ 706 (Αστικός Κώδικας): απώλεια της μεσιτικής αμοιβής όταν ο μεσίτης ενήργησε και για τον άλλο συμβαλλόμενο
- ΑΚ 719 (Αστικός Κώδικας): υποχρέωση του εντολοδόχου να αποδώσει ό,τι έλαβε για την εκτέλεση της εντολής
- Market report (not a legal source): Runtime Wire, 'Mercor offers up to $100K for companies willing to license data to AI labs', published 23 October 2026
Το κείμενο αυτό παρέχει γενική πληροφόρηση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή· η απάντηση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και τα έγγραφά της.
Η L+A συμβουλεύει ελληνικές επιχειρήσεις σε θέματα προστασίας δεδομένων, αδειοδότησης δεδομένων και ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης.
