Εμπορικές συμβάσεις

Εμπορικές συμβάσεις στην Ελλάδα: τι σημαίνει το ελληνικό δίκαιο για τη σύμβασή σας.

Για την ελληνική ή αλλοδαπή επιχείρηση που πρόκειται να υπογράψει με Έλληνα αντισυμβαλλόμενο σύμβαση προμήθειας, διανομής, εμπορικής αντιπροσωπείας, παροχής υπηρεσιών, εμπιστευτικότητας, κοινοπραξίας ή μίσθωσης επαγγελματικής στέγης. Η σελίδα συγκεντρώνει τους κανόνες του ελληνικού και του ενωσιακού δικαίου που συνήθως κρίνουν πώς λειτουργεί μια τέτοια σύμβαση: τι μπορούν να συμφωνήσουν ελεύθερα τα μέρη, πότε απαιτείται έγγραφο ή συμβολαιογραφικό έγγραφο, ποιο δίκαιο και ποιο δικαστήριο ισχύουν και τι συνεπάγεται η καθυστέρηση της πληρωμής. Η Δικηγορική μας Εταιρεία συμβουλεύει επιχειρήσεις από το 1926, με έδρα τον Πειραιά και παρουσία στον Άλιμο.

Επικοινωνία με τη Δικηγορική Εταιρεία Τηλέφωνο 24/7 · +30 210 220 5950

Με λίγα λόγια

Το ελληνικό δίκαιο αφήνει στις επιχειρήσεις μεγάλη ελευθερία να διαμορφώσουν τη σύμβασή τους. Λίγοι κανόνες δεν παραμερίζονται με συμφωνία, και αυτούς αξίζει να γνωρίζει κανείς πριν υπογράψει.

Οι περισσότερες εμπορικές συμβάσεις δεν χρειάζονται ορισμένο τύπο, ορισμένες όμως χρειάζονται. Τα μέρη επιλέγουν το εφαρμοστέο δίκαιο και το δικαστήριο. Η δυσανάλογα μεγάλη ποινική ρήτρα μειώνεται από το δικαστήριο. Η καθυστέρηση πληρωμής μεταξύ επιχειρήσεων γεννά νόμιμο τόκο υπερημερίας χωρίς όχληση. Οι αξιώσεις των εμπόρων για εμπορεύματα και εκτέλεση εργασιών, καθώς και οι αξιώσεις για μισθώματα και τόκους, παραγράφονται σε πέντε χρόνια, και τα μέρη δεν μπορούν να μεταβάλουν τον χρόνο της παραγραφής με συμφωνία.

Η ελευθερία των συμβάσεων και τα όριά της

Η ενοχή συνιστάται με σύμβαση (άρθρο 361 ΑΚ) και το περιεχόμενό της το ορίζουν τα μέρη. Τα όρια τα θέτει ο Αστικός Κώδικας:

01
Δημόσια τάξη: η ιδιωτική βούληση δεν μπορεί να αποκλείσει την εφαρμογή κανόνων δημόσιας τάξης (άρθρο 3 ΑΚ).
02
Απαγορευτική διάταξη: η δικαιοπραξία που αντιβαίνει σε απαγορευτική διάταξη του νόμου είναι άκυρη, αν δεν συνάγεται κάτι άλλο (άρθρο 174 ΑΚ).
03
Χρηστά ήθη: η δικαιοπραξία που αντιβαίνει στα χρηστά ήθη είναι άκυρη (άρθρο 178 ΑΚ), ιδίως εκείνη που δεσμεύει υπερβολικά την ελευθερία του προσώπου ή εκείνη με την οποία ο ένας εκμεταλλεύεται την ανάγκη, την κουφότητα ή την απειρία του άλλου και αποκτά ωφελήματα σε φανερή δυσαναλογία προς την παροχή του (άρθρο 179 ΑΚ).
04
Καλή πίστη: ο οφειλέτης εκπληρώνει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη (άρθρο 288 ΑΚ). Με το ίδιο κριτήριο ερμηνεύονται οι συμβάσεις (άρθρο 200 ΑΚ), ενώ αναζητείται η αληθινή βούληση χωρίς προσήλωση στις λέξεις (άρθρο 173 ΑΚ).
05
Διαπραγματεύσεις: τα μέρη οφείλουν να συμπεριφέρονται κατά την καλή πίστη ήδη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων, και όποιος προξενήσει τότε υπαίτια ζημία οφείλει να την ανορθώσει ακόμη και αν η σύμβαση δεν καταρτίστηκε (άρθρα 197-198 ΑΚ).
06
Κατάχρηση δικαιώματος: η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του (άρθρο 281 ΑΚ).
07
Απαλλακτικές ρήτρες: είναι άκυρη η εκ των προτέρων συμφωνία που αποκλείει ή περιορίζει την ευθύνη από δόλο ή βαριά αμέλεια. Άκυρη είναι και η απαλλαγή από την ευθύνη για ελαφρά αμέλεια, όταν περιέχεται σε όρο που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης (άρθρο 332 ΑΚ).
08
Προσδιορισμός της παροχής από το ένα μέρος: η σύμβαση που αναθέτει τον προσδιορισμό της παροχής στην απόλυτη κρίση ενός συμβαλλομένου είναι άκυρη (άρθρο 372 ΑΚ).
09
Απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών: όταν έκτακτα και απρόβλεπτα περιστατικά καθιστούν την παροχή σε αμφοτεροβαρή σύμβαση υπέρμετρα επαχθή, το δικαστήριο μπορεί, με αίτηση του οφειλέτη, να την αναγάγει στο μέτρο που αρμόζει ή να λύσει τη σύμβαση εν όλω ή εν μέρει (άρθρο 388 ΑΚ).
10
Συνέπεια: η άκυρη δικαιοπραξία θεωρείται σαν να μην έγινε (άρθρο 180 ΑΚ). Στις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων, οι γενικές αυτές διατάξεις είναι η βάση για την προσβολή ενός μονομερούς όρου, και του προδιατυπωμένου όρου που δεν αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Πότε η σύμβαση χρειάζεται ορισμένο τύπο

Τύπος απαιτείται μόνο όπου το ορίζει ο νόμος (άρθρο 158 ΑΚ). Αν ο νόμος απαιτεί τύπο και αυτός δεν τηρηθεί, η δικαιοπραξία είναι άκυρη, εφόσον δεν ορίζεται το αντίθετο (άρθρο 159 ΑΚ). Οι περιπτώσεις που συναντώνται στην εμπορική πράξη:

Ακίνητα: οι συμβάσεις για σύσταση, μετάθεση, αλλοίωση ή κατάργηση εμπράγματων δικαιωμάτων σε ακίνητα γίνονται ενώπιον συμβολαιογράφου (άρθρο 369 ΑΚ). Το προσύμφωνο υπόκειται στον τύπο της σύμβασης που πρόκειται να συναφθεί (άρθρο 166 ΑΚ).
Εγγύηση: είναι άκυρη αν δεν δηλωθεί εγγράφως· η έλλειψη του εγγράφου καλύπτεται εφόσον ο εγγυητής εκπλήρωσε την οφειλή (άρθρο 849 ΑΚ).
Πληρεξουσιότητα: εφόσον δεν συνάγεται κάτι άλλο, δίνεται με τον τύπο που απαιτείται για τη δικαιοπραξία την οποία αφορά (άρθρο 217 ΑΚ).
Μακροχρόνιες μισθώσεις: η μίσθωση ακινήτου για χρόνο μακρότερο από εννέα έτη ισχύει απέναντι στον νέο κτήτορα μόνο αν καταρτίστηκε με συμβολαιογραφικό έγγραφο που μεταγράφηκε (άρθρο 618 ΑΚ).
Εμπορική αντιπροσωπεία: για την εφαρμογή του π.δ. 219/1991 δεν απαιτείται έγγραφος τύπος, κάθε μέρος όμως δικαιούται να λάβει από το άλλο, αν το ζητήσει, ενυπόγραφο έγγραφο με το περιεχόμενο της σύμβασης και τις τροποποιήσεις της (άρθρο 8 παρ. 1, όπως ισχύει μετά το άρθρο 14 παρ. 3 ν. 3557/2007). Η μετασυμβατική υποχρέωση μη ανταγωνισμού ισχύει μόνο αν συνομολογήθηκε εγγράφως (άρθρο 10).
Ρήτρες διαιτησίας και παρέκτασης: η συμφωνία για διαιτησία καταρτίζεται εγγράφως (άρθρο 869 παρ. 1 ΚΠολΔ, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026· από 1.1.2027 ισχύουν οι διατάξεις του ν. 5344/2026). Η συμφωνία διεθνούς δικαιοδοσίας κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 1215/2012 καταρτίζεται γραπτά ή προφορικά με γραπτή επιβεβαίωση, ή με μορφή που ανταποκρίνεται στην πρακτική των μερών ή στις συνήθειες του διεθνούς εμπορίου· η διαβίβαση με ηλεκτρονικά μέσα που επιτρέπει μεταγενέστερη πρόσβαση στο περιεχόμενο λογίζεται γραπτή (άρθρο 25 παρ. 1-2).
Τροποποιήσεις: ο τύπος που ορίζει ο νόμος για τη δικαιοπραξία απαιτείται και για τις τροποποιήσεις της (άρθρο 164 ΑΚ).

Υπογραφές

Όταν ο έγγραφος τύπος επιβάλλεται από τον νόμο ή έχει συμφωνηθεί από τα μέρη, ο Αστικός Κώδικας απαιτεί ιδιόχειρη υπογραφή του εκδότη. Στη σύμβαση, οι συμβαλλόμενοι υπογράφουν στο ίδιο έγγραφο· αν συνταχθούν περισσότερα πρωτότυπα, αρκεί η υπογραφή κάθε μέρους στο πρωτότυπο που προορίζεται για το άλλο (άρθρο 160 ΑΚ). Αν τον τύπο τον όρισαν τα ίδια τα μέρη και δεν τηρήθηκε, η δικαιοπραξία είναι σε περίπτωση αμφιβολίας άκυρη, η εκπλήρωσή της όμως με επίγνωση της έλλειψης τη θεραπεύει (άρθρο 159 ΑΚ). Η ηλεκτρονική υπογραφή δεν στερείται νομικής ισχύος ούτε αποδεικτικής αξίας μόνο επειδή είναι ηλεκτρονική ή δεν πληροί τις απαιτήσεις της εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής· η εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή έχει ισοδύναμο νομικό αποτέλεσμα με την ιδιόχειρη υπογραφή (Κανονισμός (ΕΕ) 910/2014, άρθρο 25 παρ. 1-2).

Η γλώσσα της σύμβασης

Οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τον τύπο αφορούν το έγγραφο και την υπογραφή (άρθρα 158-160 ΑΚ)· δεν ορίζουν γλώσσα. Όταν η σύμβαση υπογράφεται σε δύο γλώσσες, χρειάζεται να ορίζει ποιο κείμενο υπερισχύει.

Η ελληνική γλώσσα γίνεται αναγκαία όταν η σύμβαση προσκομίζεται σε ελληνικό δικαστήριο. Το έγγραφο που έχει συνταχθεί σε ξένη γλώσσα υποβάλλεται μαζί με επίσημη μετάφραση, επικυρωμένη από το Υπουργείο Εξωτερικών, από άλλο αρμόδιο κατά τον νόμο πρόσωπο ή από τις προξενικές αρχές που ορίζει ο Κώδικας· το δικαστήριο μπορεί επίσης να διατάξει μετάφραση από πραγματογνώμονα (άρθρο 454 ΚΠολΔ).

Εφαρμοστέο δίκαιο

Κατά τον Κανονισμό (ΕΚ) 593/2008 (Ρώμη Ι), η σύμβαση διέπεται από το δίκαιο που επέλεξαν τα μέρη. Η επιλογή γίνεται ρητώς ή συνάγεται σαφώς από τους όρους της σύμβασης ή τα δεδομένα της υπόθεσης και μπορεί να αφορά το σύνολο ή μέρος της σύμβασης (άρθρο 3 παρ. 1). Το δίκαιο που καθορίζει ο Κανονισμός εφαρμόζεται ακόμη και αν δεν είναι δίκαιο κράτους μέλους (άρθρο 2), ώστε ο ίδιος κανόνας να καλύπτει και τη σύμβαση με αντισυμβαλλόμενο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιλογή έχει όρια:

Εσωτερικές συμβάσεις: όταν όλα τα άλλα δεδομένα της περίπτωσης εντοπίζονται σε μία χώρα, η επιλογή δικαίου άλλης χώρας δεν θίγει τις διατάξεις της πρώτης από τις οποίες δεν επιτρέπεται παρέκκλιση με συμφωνία (άρθρο 3 παρ. 3). Δύο ελληνικές επιχειρήσεις που επιλέγουν αλλοδαπό δίκαιο εξακολουθούν να δεσμεύονται από το ελληνικό αναγκαστικό δίκαιο.
Υπερισχύουσες διατάξεις αναγκαστικού δικαίου: ο Κανονισμός δεν περιορίζει την εφαρμογή των υπερισχυουσών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου του δικάζοντος δικαστή (άρθρο 9 παρ. 2), ενώ η εφαρμογή διάταξης του επιλεγέντος δικαίου μπορεί να αποκλειστεί αν είναι προδήλως ασυμβίβαστη με τη δημόσια τάξη του δικάζοντος δικαστή (άρθρο 21).
Χωρίς επιλογή: η πώληση αγαθών διέπεται από το δίκαιο της συνήθους διαμονής του πωλητή, η παροχή υπηρεσιών από εκείνο του παρόχου, η διανομή από εκείνο του διανομέα, η δικαιόχρηση από εκείνο του δικαιοδόχου, και η σύμβαση με αντικείμενο εμπράγματο δικαίωμα σε ακίνητο ή μίσθωση ακινήτου από το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται το ακίνητο (άρθρο 4 παρ. 1).
Εκτός Κανονισμού: εξαιρούνται οι συμφωνίες διαιτησίας και επιλογής δικαστηρίου, τα ζητήματα εταιρικού δικαίου και το αν ένα όργανο δεσμεύει την εταιρεία έναντι τρίτων (άρθρο 1 παρ. 2 στοιχ. ε έως ζ). Το αν ο υπογράφων δεσμεύει την ελληνική εταιρεία κρίνεται κατά το ελληνικό εταιρικό δίκαιο, όποιο δίκαιο και αν διέπει τη σύμβαση.
Άδειες χρήσης δεδομένων: για τη ρήτρα εφαρμοστέου δικαίου στις συμβάσεις αυτές, βλ. το σημείωμά μας για τους βασικούς όρους τους.

Δικαστήρια και διαιτησία

Κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 1215/2012 (Βρυξέλλες Ια), τα μέρη, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας τους, μπορούν να συμφωνήσουν ότι τα δικαστήρια κράτους μέλους θα δικάζουν τις διαφορές από συγκεκριμένη έννομη σχέση. Η δικαιοδοσία αυτή είναι αποκλειστική, εκτός αν τα μέρη συμφώνησαν διαφορετικά (άρθρο 25 παρ. 1). Η απόφαση που εκδόθηκε σε κράτος μέλος και είναι εκτελεστή σε αυτό είναι εκτελεστή και στα υπόλοιπα κράτη μέλη χωρίς κήρυξη εκτελεστότητας (άρθρο 39). Η επιλογή δικαστηρίου δεν είναι δυνατή για κάθε διαφορά: στις υποθέσεις εμπράγματων δικαιωμάτων σε ακίνητα και μισθώσεων ακινήτων, αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία έχουν τα δικαστήρια του κράτους μέλους όπου βρίσκεται το ακίνητο (άρθρο 24 σημείο 1).

Οι διαφορές ιδιωτικού δικαίου μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία με συμφωνία, εφόσον τα μέρη έχουν την εξουσία να διαθέτουν ελεύθερα το αντικείμενο της διαφοράς (άρθρο 867 ΚΠολΔ, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026· από 1.1.2027 ισχύουν οι διατάξεις του ν. 5344/2026). Ο ν. 5344/2026 είναι ο Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών. Στη σελίδα μας για τη διαμεσολάβηση και τη διαιτησία εξηγούμε τι αλλάζει για τις ρήτρες διαιτησίας και για τη συνεδρία διαμεσολάβησης που θα προηγείται πολλών δικών.

Όταν ο αντισυμβαλλόμενος ή η περιουσία του βρίσκεται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εκτέλεση της απόφασης διέπεται από άλλους κανόνες, τους οποίους είναι σκόπιμο να ελέγξει κανείς πριν επιλέξει μεταξύ δικαστηρίου και διαιτησίας.

Ποινική ρήτρα

Ο οφειλέτης μπορεί να υποσχεθεί στον δανειστή, ως ποινή, χρηματικό ποσό ή κάτι άλλο για την περίπτωση που δεν θα εκπληρώσει ή δεν θα εκπληρώσει προσηκόντως την παροχή (άρθρο 404 ΑΚ). Κατά τη σύνταξη της ρήτρας έχουν σημασία τα εξής:

Η ποινή καταπίπτει αν ο οφειλέτης αδυνατεί υπαίτια να εκπληρώσει ή αν περιέλθει σε υπερημερία, ακόμη και αν ο δανειστής δεν έχει υποστεί ζημία (άρθρο 405 ΑΚ).
Ποινή για μη εκπλήρωση: ο δανειστής που απαιτεί την ποινή δεν μπορεί να ζητήσει και την εκπλήρωση. Αν αντί για εκπλήρωση δικαιούται αποζημίωση, μπορεί να απαιτήσει την ποινή και την επιπλέον ζημία που αποδεικνύει (άρθρο 406 ΑΚ).
Ποινή για μη προσήκουσα ή μη έγκαιρη εκπλήρωση: ο δανειστής απαιτεί την ποινή και την εκπλήρωση, καθώς και την επιπλέον ζημία που αποδεικνύει (άρθρο 407 ΑΚ).
Αν η κύρια υπόσχεση είναι άκυρη, άκυρη είναι και η ποινική ρήτρα (άρθρο 408 ΑΚ).
Η δυσανάλογα μεγάλη ποινή μειώνεται από το δικαστήριο, ύστερα από αίτηση του οφειλέτη, στο μέτρο που αρμόζει. Αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει (άρθρο 409 ΑΚ).

Καθυστέρηση πληρωμής και τόκοι

Στη χρηματική οφειλή, ο δανειστής δικαιούται σε περίπτωση υπερημερίας τον τόκο υπερημερίας που ορίζει ο νόμος ή η δικαιοπραξία, χωρίς να αποδείξει ζημία, καθώς και κάθε άλλη θετική ζημία που αποδεικνύει (άρθρο 345 ΑΚ). Η συμφωνία για τόκο πάνω από το ανώτατο θεμιτό όριο είναι άκυρη ως προς το επιπλέον (άρθρο 294 ΑΚ). Για τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, δηλαδή την παράδοση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών έναντι αμοιβής, ο ν. 4152/2013 (παράγραφος Ζ, προσαρμογή στην Οδηγία 2011/7/ΕΕ) προβλέπει επιπλέον:

Ο τόκος οφείλεται χωρίς όχληση, εφόσον ο δανειστής έχει εκπληρώσει τις δικές του υποχρεώσεις και δεν έχει εξοφληθεί εμπρόθεσμα, εκτός αν ο οφειλέτης δεν ευθύνεται για την καθυστέρηση (υποπαρ. Ζ.4 περ. 1).
Αν η σύμβαση δεν ορίζει επιτόκιο υπερημερίας ή το συμφωνημένο είναι καταχρηστικό για τον δανειστή, ισχύει το νόμιμο (υποπαρ. Ζ.4 περ. 6). Ο νόμιμος τόκος υπερημερίας ισούται με το επιτόκιο αναφοράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προσαυξημένο κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες· το επιτόκιο αναφοράς ορίζεται ανά εξάμηνο, όπως ισχύει την 1η Ιανουαρίου και την 1η Ιουλίου (υποπαρ. Ζ.3 περ. 6-7, Ζ.4 περ. 2).
Αν η σύμβαση δεν ορίζει ημερομηνία πληρωμής, ο τόκος οφείλεται μετά την πάροδο τριάντα ημερολογιακών ημερών από την παραλαβή του τιμολογίου ή, στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος, από την παραλαβή των αγαθών ή των υπηρεσιών ή από την αποδοχή τους (υποπαρ. Ζ.4 περ. 3).
Η συμβατική προθεσμία πληρωμής δεν υπερβαίνει τις εξήντα ημερολογιακές ημέρες, εκτός αν συμφωνήθηκε ρητά διαφορετικά στο κείμενο της σύμβασης και ο όρος δεν είναι κατάφωρα καταχρηστικός για τον δανειστή (υποπαρ. Ζ.4 περ. 5).
Ο δανειστής δικαιούται κατ' αποκοπήν ποσό 40 ευρώ για τα έξοδα είσπραξης, καθώς και εύλογη αποζημίωση για τα υπόλοιπα έξοδα είσπραξης, στα οποία περιλαμβάνεται η αμοιβή δικηγόρου (υποπαρ. Ζ.7).
Ο όρος για την ημερομηνία πληρωμής, το επιτόκιο ή τα έξοδα είσπραξης που είναι κατάφωρα καταχρηστικός για τον δανειστή δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα· ο όρος που αποκλείει τον τόκο για την καθυστέρηση θεωρείται κατάφωρα καταχρηστικός (υποπαρ. Ζ.8).
Τόκος επιδικίας: από την επίδοση της αγωγής ή της διαταγής πληρωμής οφείλεται τόκος επιδικίας, δύο εκατοστιαίες μονάδες ανώτερος του τόκου υπερημερίας (άρθρο 346 ΑΚ).

Παραγραφή των αξιώσεων

Οι αξιώσεις παραγράφονται σε είκοσι χρόνια, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά (άρθρο 249 ΑΚ). Για μεγάλο μέρος των εμπορικών συναλλαγών ορίζεται διαφορετικά:

Πενταετής παραγραφή για τις αξιώσεις των εμπόρων, των βιομηχάνων και των χειροτεχνών για εμπορεύματα που χορήγησαν, για την εκτέλεση εργασιών και για την επιμέλεια υποθέσεων άλλων· όσων παρέχουν κατ' επάγγελμα υπηρεσίες, για τις αμοιβές τους· των μεταφορέων για τα κόμιστρα· καθώς και για τόκους, μισθώματα και άλλες περιοδικές παροχές (άρθρο 250 ΑΚ).
Η παραγραφή αρχίζει από τότε που γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική επιδίωξή της (άρθρο 251 ΑΚ). Για τις αξιώσεις του άρθρου 250 αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο συμπίπτει το χρονικό αυτό σημείο (άρθρο 253 ΑΚ).
Η άσκηση της αγωγής διακόπτει την παραγραφή (άρθρο 261 ΑΚ).
Η δικαιοπραξία που αποκλείει την παραγραφή, ορίζει χρόνο συντομότερο ή μακρότερο από τον νόμιμο ή κάνει γενικά τους όρους της βαρύτερους ή ελαφρότερους είναι άκυρη (άρθρο 275 ΑΚ).
Άλλες προθεσμίες: ο Κώδικας απαριθμεί και άλλες περιπτώσεις πενταετούς παραγραφής. Για επιμέρους συμβάσεις, ο Κώδικας και ειδικοί νόμοι ορίζουν άλλες προθεσμίες, που πρέπει να ελέγχονται για τη συγκεκριμένη σύμβαση.

Εμπορική αντιπροσωπεία και διανομή

Τον εμπορικό αντιπρόσωπο προστατεύει το π.δ. 219/1991, με το οποίο ενσωματώθηκε η Οδηγία 86/653/ΕΟΚ. Εφαρμόζεται στον ανεξάρτητο μεσολαβητή στον οποίο έχει ανατεθεί σε μόνιμη βάση να διαπραγματεύεται, ή να διαπραγματεύεται και να συνάπτει, την πώληση ή την αγορά εμπορευμάτων για λογαριασμό του αντιπροσωπευομένου (άρθρο 1 παρ. 2). Οι διατάξεις του εφαρμόζονται αναλόγως και στις συμβάσεις αντιπροσωπείας που αφορούν παροχή υπηρεσιών (άρθρο 14 παρ. 4 περ. α΄ ν. 3557/2007). Ορισμένες ρυθμίσεις του δεν μεταβάλλονται με τη σύμβαση:

Προθεσμία καταγγελίας: η σύμβαση αορίστου χρόνου καταγγέλλεται με προθεσμία ενός μηνός για το πρώτο έτος, η οποία αυξάνεται κατά έναν μήνα ανά έτος έως τους έξι μήνες από το έκτο έτος και εφεξής. Μικρότερες προθεσμίες δεν μπορούν να συμφωνηθούν (άρθρο 8 παρ. 3-4). Η σύμβαση ορισμένου χρόνου που τα μέρη συνεχίζουν να εκτελούν μετά τη λήξη της μετατρέπεται σε αορίστου χρόνου (άρθρο 8 παρ. 2).
Καταγγελία χωρίς προθεσμία επιτρέπεται όταν ένα μέρος παραλείψει την εκτέλεση του συνόλου ή μέρους των υποχρεώσεών του, καθώς και σε έκτακτες περιστάσεις (άρθρο 8 παρ. 8).
Αποζημίωση πελατείας: μετά τη λύση της σύμβασης ο αντιπρόσωπος δικαιούται αποζημίωση αν έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις με τους υπάρχοντες, ο αντιπροσωπευόμενος διατηρεί ουσιαστικά οφέλη από αυτούς και η καταβολή είναι δίκαιη με βάση όλες τις περιστάσεις. Το ποσό δεν υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών των πέντε τελευταίων ετών ή, αν η σύμβαση διήρκεσε λιγότερο, της διάρκειάς της (άρθρο 9 παρ. 1). Ο αντιπρόσωπος μπορεί να ζητήσει και την περαιτέρω ζημία του κατά τον Αστικό Κώδικα.
Ο αντιπρόσωπος χάνει την αξίωση αν δεν γνωστοποιήσει στον αντιπροσωπευόμενο, μέσα σε ένα έτος από τη λύση της σύμβασης, ότι προτίθεται να την ασκήσει (άρθρο 9 παρ. 2). Αποζημίωση δεν οφείλεται όταν ο αντιπροσωπευόμενος καταγγέλλει τη σύμβαση για υπαιτιότητα του αντιπροσώπου που θα δικαιολογούσε καταγγελία οποτεδήποτε, ούτε όταν την καταγγέλλει ο ίδιος ο αντιπρόσωπος χωρίς λόγο που ανάγεται στον αντιπροσωπευόμενο ή στην ηλικία, τη σωματική αδυναμία ή την ασθένειά του (άρθρο 9 παρ. 3).
Ο αντιπρόσωπος δεν μπορεί να παραιτηθεί από τα δικαιώματα αυτά πριν από τη λήξη της σύμβασης (άρθρο 9 παρ. 4).
Μετασυμβατική υποχρέωση μη ανταγωνισμού: ισχύει μόνο αν είναι έγγραφη, αφορά τον γεωγραφικό τομέα και τον τύπο των εμπορευμάτων του αντιπροσώπου και δεν υπερβαίνει το ένα έτος (άρθρο 10).
Διανομή: ο διανομέας αγοράζει και μεταπωλεί στο όνομά του και με δικό του κίνδυνο· δεν είναι αντιπρόσωπος. Ο Άρειος Πάγος έχει δεχθεί ότι, κατά το άρθρο 14 παρ. 4 του ν. 3557/2007, οι διατάξεις του π.δ. 219/1991 εφαρμόζονται αναλόγως στη σύμβαση αποκλειστικής διανομής όταν ο διανομέας ενεργεί ως τμήμα της εμπορικής οργάνωσης του προμηθευτή και έχει αναλάβει υποχρεώσεις ανάλογες με εκείνες του αντιπροσώπου (ΑΠ 800/2026, με παραπομπή στην ΟλΑΠ 16/2013). Ο προμηθευτής που λύει μακρόχρονη σχέση διανομής στην Ελλάδα πρέπει επομένως να αναμένει ότι θα προβληθεί αξίωση αποζημίωσης πελατείας.

Μίσθωση επαγγελματικής στέγης

Η μίσθωση ακινήτου για επιχειρηματική χρήση υπάγεται κατά κανόνα στο π.δ. 34/1995, το οποίο ορίζει τις προστατευόμενες χρήσεις και τις μισθώσεις που εξαιρούνται (άρθρα 1 και 4). Για τις μισθώσεις που συνάπτονται μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4242/2014, το άρθρο 13 παρ. 1 του νόμου αυτού ορίζει ότι διέπονται από τους συμβατικούς τους όρους, τον Αστικό Κώδικα και τις διατάξεις του π.δ. 34/1995 που εξακολουθούν να εφαρμόζονται. Οι μισθώσεις αυτές ισχύουν για τρία έτη, ακόμη και αν συμφωνήθηκαν για βραχύτερο ή για αόριστο χρόνο. Μπορούν να λυθούν νωρίτερα με νεότερη συμφωνία που αποδεικνύεται με έγγραφο βέβαιης χρονολογίας. Η καταγγελία γίνεται εγγράφως και τα αποτελέσματά της επέρχονται τρεις μήνες από την κοινοποίησή της.

Ισχύουν και εδώ τρία σημεία από τις προηγούμενες ενότητες. Η μίσθωση για χρόνο μακρότερο από εννέα έτη δεσμεύει τον αγοραστή του ακινήτου μόνο αν είναι συμβολαιογραφική και έχει μεταγραφεί. Οι αξιώσεις για μισθώματα παραγράφονται σε πέντε χρόνια. Οι διαφορές από τη μίσθωση ακινήτου που βρίσκεται στην Ελλάδα υπάγονται στα ελληνικά δικαστήρια, όπου και αν έχουν την κατοικία τους τα μέρη.

Έλεγχος του αντισυμβαλλομένου πριν από την υπογραφή

Η σύμβαση δεσμεύει την εταιρεία μόνο αν αυτός που υπογράφει έχει την εξουσία να τη δεσμεύσει. Στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) καταχωρίζονται και δημοσιεύονται στον διαδικτυακό του τόπο, για τις κεφαλαιουχικές εταιρείες, ο διορισμός και η αποχώρηση των προσώπων που έχουν την εξουσία να δεσμεύουν την εταιρεία έναντι τρίτων, με διευκρίνιση αν ενεργούν μόνα τους ή από κοινού (άρθρα 17 και 35 παρ. 1 ν. 4919/2022). Η εταιρεία δεν μπορεί να αντιτάξει στους τρίτους πράξεις και στοιχεία για τα οποία δεν τηρήθηκαν οι διατυπώσεις δημοσιότητας, εκτός αν αποδείξει ότι τα γνώριζαν (άρθρο 19 παρ. 1).

Στην ΑΕ, το διοικητικό συμβούλιο διοικεί και εκπροσωπεί την εταιρεία και ενεργεί συλλογικά· μπορεί να αναθέσει την εκπροσώπηση σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα, μέλη του ή μη, εφόσον το επιτρέπει το καταστατικό (άρθρα 77 παρ. 1 και 87 παρ. 1 ν. 4548/2018). Στην ΙΚΕ, την εταιρεία εκπροσωπούν ένας ή περισσότεροι διαχειριστές (άρθρα 55 και 64 παρ. 1 ν. 4072/2012). Και στις δύο, οι πράξεις εκτός εταιρικού σκοπού δεσμεύουν την εταιρεία, εκτός αν ο τρίτος γνώριζε την υπέρβαση ή, κατά τις περιστάσεις, όφειλε να τη γνωρίζει, ενώ οι περιορισμοί της εξουσίας εκπροσώπησης από το καταστατικό ή από απόφαση των μετόχων ή των εταίρων δεν αντιτάσσονται στους τρίτους, ακόμη και αν έχουν δημοσιευθεί (άρθρο 86 παρ. 2-3 ν. 4548/2018, άρθρο 64 παρ. 2 ν. 4072/2012). Πριν από την υπογραφή:

Ζητήστε πρόσφατα στοιχεία του ΓΕΜΗ για την εκπροσώπηση της εταιρείας και ελέγξτε ότι ο υπογράφων είναι το πρόσωπο που έχει καταχωριστεί και αν απαιτείται δεύτερη υπογραφή.
Αν υπογράφει άλλο πρόσωπο, ζητήστε την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου ή το πληρεξούσιο, με τον τύπο που απαιτεί η ίδια η σύμβαση.
Βεβαιωθείτε ότι συμβάλλεται η εταιρεία του ομίλου που έχει την περιουσία και θα εκτελέσει τη σύμβαση, και όχι συνδεδεμένη εταιρεία με παρόμοια επωνυμία.
Αν μητρική εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο εγγυάται την εκπλήρωση, η εγγύηση πρέπει να είναι έγγραφη και να υπογράφεται από πρόσωπο με εξουσία.
Ελέγξτε στο μητρώο αν υπάρχουν καταχωρίσεις λύσης, εκκαθάρισης ή αφερεγγυότητας.

Τι αναλαμβάνουμε

Συντάσσουμε εμπορικές συμβάσεις κατά το ελληνικό δίκαιο και ελέγχουμε τα σχέδια που προτείνει η άλλη πλευρά, με σύντομο σημείωμα για το τι σημαίνουν οι όροι τους με βάση τους παραπάνω κανόνες. Υποστηρίζουμε τη διαπραγμάτευση στα ελληνικά και στα αγγλικά, ελέγχουμε την καταχώριση και την εξουσία εκπροσώπησης του αντισυμβαλλομένου και χειριζόμαστε την αθέτηση της σύμβασης: εξώδικες δηλώσεις, αξιώσεις πληρωμής, δίκες στα ελληνικά δικαστήρια, διαμεσολάβηση και διαιτησία. Οι ίδιοι δικηγόροι της Δικηγορικής μας Εταιρείας χειρίζονται και τα εταιρικά ζητήματα που συχνά βρίσκονται πίσω από μια σύμβαση, όπως οι κοινοπραξίες και οι συμφωνίες μετόχων.

Πηγές

Νομοθεσία και νομολογία για τα στοιχεία της σελίδας (ανάγνωση κειμένων στις 11 Νοεμβρίου 2026):

Αστικός Κώδικας (π.δ. 456/1984), άρθρα 3, 158-160, 164, 166, 173, 174, 178-180, 197-198, 200, 217, 249-251, 253, 261, 275, 281, 288, 294, 332, 345, 346, 361, 369, 372, 388, 404-409, 618, 849: https://lawspot.gr/nomothesia/astikos-kodikas
Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, άρθρα 454, 867, 869
Κανονισμός (ΕΚ) 593/2008 (Ρώμη Ι), άρθρα 1 παρ. 2, 2, 3, 4 παρ. 1, 9, 21: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/593/oj
Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 (Βρυξέλλες Ια), άρθρα 24 σημείο 1, 25, 39: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/1215/oj
ν. 4152/2013 (ΦΕΚ Α' 107/9.5.2013), άρθρο πρώτο, παράγραφος Ζ, υποπαράγραφοι Ζ.3, Ζ.4, Ζ.7, Ζ.8: προσαρμογή στην Οδηγία 2011/7/ΕΕ για τις καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές
π.δ. 219/1991 περί εμπορικών αντιπροσώπων (Οδηγία 86/653/ΕΟΚ), όπως τροποποιήθηκε με τα π.δ. 249/1993, 88/1994 και 312/1995, άρθρα 1, 8, 9, 10
ν. 3557/2007 (ΦΕΚ Α' 100/14.5.2007), άρθρο 14 παρ. 3-4
π.δ. 34/1995 για τις εμπορικές μισθώσεις, άρθρα 1 και 4
Κανονισμός (ΕΕ) 910/2014 (eIDAS), άρθρο 25 παρ. 1-2
ΑΠ 800/2026 (αναλογική εφαρμογή του π.δ. 219/1991 στην αποκλειστική διανομή· άρθρο 14 παρ. 4 ν. 3557/2007· ΟλΑΠ 16/2013)
ν. 4242/2014 (ΦΕΚ Α' 50/28.2.2014), άρθρο 13 παρ. 1: εμπορικές μισθώσεις του π.δ. 34/1995
ν. 4919/2022 (ΦΕΚ Α' 71/7.4.2022), άρθρα 17, 19, 35: εμπορική δημοσιότητα στο ΓΕΜΗ
ν. 4548/2018 (ΦΕΚ Α' 104/13.6.2018), άρθρα 77, 86, 87: εκπροσώπηση της ΑΕ
ν. 4072/2012 (ΦΕΚ Α' 86/11.4.2012), άρθρα 55, 64: εκπροσώπηση της ΙΚΕ
ν. 5344/2026 (ΦΕΚ Α' 168/16.10.2026), Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 82 ν. 5351/2026 (ΦΕΚ Α' 178/2.11.2026): βλ. τη σελίδα μας για τη διαμεσολάβηση και τη διαιτησία

→

Σύσταση εταιρειών, μεταβιβάσεις και εξαγορές

→

Διαμεσολάβηση και διαιτησία

→

Συμβάσεις άδειας χρήσης δεδομένων: βασικοί όροι

→

Επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα από το εξωτερικό

→

Μητρώο αποκλεισμένων διευθυντών

→

Συμβάσεις πληροφορικής, λογισμικού και ΤΝ

→

Proactive Support (διαρκής νομική υποστήριξη)

→

Δικηγόρος επιχειρήσεων

FAQ

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει η εμπορική σύμβαση να είναι έγγραφη;

Κατά κανόνα όχι. Τύπος απαιτείται μόνο όπου το ορίζει ο νόμος (άρθρο 158 ΑΚ). Έγγραφο ή συμβολαιογραφικό έγγραφο απαιτείται σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στις συμβάσεις για εμπράγματα δικαιώματα σε ακίνητα (συμβολαιογράφος, άρθρο 369 ΑΚ), στην εγγύηση (έγγραφο, άρθρο 849 ΑΚ) και στη συμφωνία διαιτησίας (έγγραφο· άρθρο 869 ΚΠολΔ, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026· από 1.1.2027 ισχύουν οι διατάξεις του ν. 5344/2026). Η σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας δεν χρειάζεται έγγραφο τύπο, κάθε μέρος όμως μπορεί να ζητήσει ενυπόγραφο έγγραφο με το περιεχόμενό της.

Πρέπει η σύμβαση να είναι στα ελληνικά;

Οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τον τύπο δεν ορίζουν γλώσσα. Αν η σύμβαση προσκομιστεί σε ελληνικό δικαστήριο, το ξενόγλωσσο έγγραφο υποβάλλεται μαζί με επίσημη μετάφραση (άρθρο 454 ΚΠολΔ).

Μπορεί η σύμβαση με ελληνική εταιρεία να διέπεται από αλλοδαπό δίκαιο;

Ναι. Κατά τον Κανονισμό Ρώμη Ι τα μέρη επιλέγουν το εφαρμοστέο δίκαιο, ακόμη και δίκαιο χώρας εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν όλα τα άλλα δεδομένα της σύμβασης εντοπίζονται στην Ελλάδα, το ελληνικό αναγκαστικό δίκαιο εξακολουθεί να εφαρμόζεται, ενώ το ελληνικό δικαστήριο εφαρμόζει σε κάθε περίπτωση τις δικές του υπερισχύουσες διατάξεις αναγκαστικού δικαίου.

Ισχύει η ποινική ρήτρα στο ελληνικό δίκαιο;

Ναι. Η ποινή καταπίπτει με την υπαίτια μη εκπλήρωση ή την υπερημερία, ακόμη και χωρίς ζημία. Αν είναι δυσανάλογα μεγάλη, το δικαστήριο τη μειώνει με αίτηση του οφειλέτη, και τα μέρη δεν μπορούν να αποκλείσουν εκ των προτέρων τη δυνατότητα αυτή (άρθρα 404-409 ΑΚ).

Τι τόκος οφείλεται όταν μια επιχείρηση πληρώνει καθυστερημένα;

Μεταξύ επιχειρήσεων, αν δεν έχει συμφωνηθεί επιτόκιο, οφείλεται χωρίς όχληση νόμιμος τόκος υπερημερίας ίσος με το επιτόκιο αναφοράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προσαυξημένο κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες, καθώς και κατ' αποκοπήν ποσό 40 ευρώ για έξοδα είσπραξης και εύλογη αποζημίωση για τα υπόλοιπα έξοδα (ν. 4152/2013, παράγραφος Ζ).

Σε πόσο χρόνο παραγράφονται οι αξιώσεις από τη σύμβαση;

Ο γενικός χρόνος είναι είκοσι χρόνια, όμως οι αξιώσεις των εμπόρων για εμπορεύματα και εκτέλεση εργασιών, οι επαγγελματικές αμοιβές, τα μισθώματα και οι τόκοι παραγράφονται σε πέντε χρόνια, από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε η αξίωση. Τα μέρη δεν μπορούν να συντομεύσουν ή να επιμηκύνουν τον χρόνο αυτό με συμφωνία (άρθρα 249, 250, 253, 275 ΑΚ).

Δικαιούται ο εμπορικός αντιπρόσωπος αποζημίωση στη λύση της σύμβασης;

Κατά το π.δ. 219/1991 ο αντιπρόσωπος δικαιούται αποζημίωση πελατείας αν έφερε νέους πελάτες ή προήγαγε σημαντικά τις υποθέσεις και ο αντιπροσωπευόμενος διατηρεί ουσιαστικά οφέλη, έως τον μέσο ετήσιο όρο των αμοιβών του. Πρέπει να γνωστοποιήσει την πρόθεσή του να την αξιώσει μέσα σε ένα έτος από τη λύση και δεν μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων.

Επικοινωνία

Στείλτε μας τη σύμβαση ή περιγράψτε μας τη συναλλαγή στο business@latsoudislaw.com ή μέσω της φόρμας. Δικηγόρος της Δικηγορικής μας Εταιρείας θα σας απαντήσει με email.

Επικοινωνία με τη Δικηγορική Εταιρεία +30 210 220 5950

Στείλτε μας την ερώτησή σας

Περιγράψτε μας την περίπτωσή σας. Δικηγόρος της Εταιρείας θα σας απαντήσει με email.

Το μήνυμά σας φτάνει μόνο στους δικηγόρους της Εταιρείας και χρησιμοποιείται μόνο για να σας απαντήσουμε. Μπορείτε να γράψετε στα ελληνικά ή στα αγγλικά.