Όταν οι κληρονόμοι είναι περισσότεροι, η κληρονομία γίνεται κοινή κατά τον λόγο της μερίδας του καθενός και εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις για την κοινωνία. Κάθε συγκληρονόμος μπορεί να διαθέσει τη μερίδα του και να ζητήσει οποτεδήποτε τη διανομή· ο διαθέτης δεν μπορεί να την απαγορεύσει. Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026, όμως, ο συγκληρονόμος που δεν δήλωσε στη γραμματεία του δικαστηρίου ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομία χρειάζεται, πριν από δικαστική εκκαθάριση, άδεια του δικαστηρίου για να διαθέσει κληρονομιαία, και τη μερίδα του σε ορισμένο ακίνητο. Κατά τις διατάξεις που ισχύουν από 16 Σεπτεμβρίου 2026, οι οποίες διέπουν και τις μεταγενέστερες διανομές παλαιότερων κληρονομιών εφόσον δεν είχε ασκηθεί αγωγή διανομής, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αντικείμενο που δεν διαιρείται πρόσφορα σε έναν συγκληρονόμο, έναντι καταβολής της αγοραίας αξίας των μερίδων των άλλων.
Συγκυριότητα εξ αδιαιρέτου
Κάθε κληρονόμος έχει ιδανικό μερίδιο στην κληρονομία και σε κάθε αντικείμενό της, όχι συγκεκριμένο τμήμα. Οι απαιτήσεις και τα χρέη της κληρονομίας διαιρούνται αυτοδικαίως μεταξύ των συγκληρονόμων ανάλογα με τη μερίδα του καθενός. Κάθε συγκληρονόμος μπορεί να διαθέσει τη δική του μερίδα στην κληρονομία ή σε κάθε αντικείμενό της· όποιος θέλει να αγοράσει ολόκληρο το ακίνητο χρειάζεται επομένως τη σύμπραξη όλων των συγκυρίων. Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026, ο συγκληρονόμος που δεν δήλωσε στη γραμματεία του δικαστηρίου ότι θα διαχειρίζεται και θα διαθέτει ελεύθερα την κληρονομία δεν μπορεί, πριν από την απόφαση που διατάσσει την εκκαθάριση, να διαθέσει κληρονομιαία, και τη μερίδα του σε ορισμένο ακίνητο, χωρίς άδεια του δικαστηρίου· αν τα διαθέσει κατά παράβαση, ευθύνεται και με την ατομική του περιουσία, και η διάθεση είναι άκυρη υπέρ των δανειστών της κληρονομίας, εφόσον ματαιώνει την ικανοποίησή τους.
Συμβατική διανομή
Οι συγκληρονόμοι μπορούν να διανείμουν την κληρονομία με σύμβαση, ολικά ή μερικά· για ακίνητα η σύμβαση πρέπει να μεταγραφεί ή να καταχωριστεί, όπως και οι λοιπές εμπράγματες δικαιοπραξίες. Η σύμβαση διανομής ισχύει και ως αποδοχή της κληρονομίας από όσους την υπογράφουν. Ο θανών μπορεί να έχει ορίσει με διαθήκη τον τρόπο της διανομής ή να τον έχει αναθέσει στην εύλογη κρίση τρίτου.
Δικαστική διανομή
Αν δεν υπάρχει συμφωνία, κάθε συγκληρονόμος μπορεί οποτεδήποτε να ζητήσει από το δικαστήριο τη διανομή και δικαιούται να λάβει αυτούσια τη μερίδα του. Κατά το ισχύον κείμενο του Αστικού Κώδικα:
- Αν η αυτούσια διανομή ορισμένου αντικειμένου είναι ανέφικτη ή ασύμφορη, το δικαστήριο μπορεί, μετά από αίτηση συγκληρονόμου, να του επιδικάσει τις μερίδες των άλλων έναντι καταβολής χρηματικού ποσού ίσου με την αγοραία αξία τους. Αν το ζητούν περισσότεροι, λαμβάνεται υπόψη, μεταξύ άλλων, η ικανότητα καθενός να το αξιοποιήσει επωφελώς.
- Το ακίνητο που ήταν η κύρια κατοικία του θανόντος και του επιζώντος συζύγου μπορεί να επιδικαστεί αποκλειστικά στον σύζυγο, ο οποίος καταβάλλει τη διαφορά αν η αξία του υπερβαίνει τη μερίδα του. Ανάλογα μπορεί να επιδικαστεί σε άλλον κληρονόμο που διέμενε εκεί, αν δεν υπάρχει σύζυγος.
- Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται μετά τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και όταν ο θάνατος επήλθε νωρίτερα, εφόσον δεν είχε ασκηθεί αγωγή διανομής.
Πρακτικά ζητήματα για κληρονόμους στο εξωτερικό
Οι διαφορές μεταξύ συγκληρονόμων αφορούν συχνά τη χρήση ενός σπιτιού και την κάλυψη των εξόδων του. Μια γραπτή συμφωνία για χρήση, έξοδα και χρονοδιάγραμμα πώλησης ή διανομής, νωρίς, περιορίζει τις εντάσεις. Όταν κάποιος κληρονόμος ζει στο εξωτερικό, ένα πληρεξούσιο σε πρόσωπο εμπιστοσύνης ή δικηγόρο κρατά τη διαδικασία σε κίνηση.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί η αδελφή μου να πουλήσει το μερίδιό της σε τρίτο;
Κατ’ αρχήν ναι: κάθε συγκληρονόμος μπορεί να διαθέσει τη μερίδα του, και ο αγοραστής γίνεται συγκύριος. Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026, όμως, αν δεν έχει δηλώσει στη γραμματεία του δικαστηρίου ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομία, χρειάζεται άδεια του δικαστηρίου για την πώληση, και πώληση χωρίς άδεια την καθιστά υπεύθυνη και με την ατομική της περιουσία για τα χρέη της κληρονομίας. Οικογενειακές συμφωνίες μπορούν να ρυθμίσουν το ζήτημα εκ των προτέρων.
Η σύμβαση διανομής ισχύει ως αποδοχή;
Ναι. Η σύμβαση μεταξύ συγκληρονόμων με την οποία διανέμεται η κληρονομία, ολικά ή μερικά, ισχύει και ως αποδοχή από τους συμβαλλομένους.
Πηγές
- ΑΚ 1880 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1881 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1882 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1883 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1885 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 785 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1192 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α' 81/22.05.2026), άρθρο 33
- ΑΚ 1892 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1895 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α' 81/22.05.2026), άρθρο 41
Το κείμενο αυτό παρέχει γενική πληροφόρηση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή· η απάντηση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και τις ημερομηνίες της.
Η L+A συμβουλεύει οικογένειες, επιχειρηματίες και κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό σε θέματα κληρονομίας και διαδοχής στην Ελλάδα.
