Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας με την ατομική του περιουσία, εκτός αν δηλώσει στη γραμματεία του δικαστηρίου ότι θα διαχειρίζεται και θα διαθέτει ελεύθερα την κληρονομία ή αν παραβεί τους περιορισμούς του νόμου· όποιος έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ζητήσει δικαστική εκκαθάριση. Για παλαιότερους θανάτους ισχύουν οι προηγούμενες διατάξεις, κατά τις οποίες η ευθύνη περιοριζόταν με εμπρόθεσμη αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής· όσοι κληρονόμοι προσώπων που πέθαναν έως 22 Μαΐου 2026 την παρέλειψαν μπορούν να ζητήσουν απογραφή έως περίπου τις 22 Νοεμβρίου 2026.
Θάνατοι από 16 Σεπτεμβρίου 2026
- Κανόνας: ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη μόνο με την κληρονομιαία περιουσία.
- Επιλογή πλήρους ευθύνης: με δήλωση στον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομίας ότι θα τη διαχειρίζεται και θα τη διαθέτει ελεύθερα. Η δήλωση επιτρέπει την ελεύθερη διάθεση των κληρονομιαίων.
- Περιορισμοί χωρίς τη δήλωση: πριν από την απόφαση εκκαθάρισης, τα κληρονομιαία δεν διατίθενται χωρίς άδεια δικαστηρίου, που δίνεται για σπουδαίο λόγο ζωής ή υγείας. Διάθεση κατά παράβαση, μείωση της αξίας της κληρονομίας από υπαιτιότητα του κληρονόμου ή εκπλήρωση κληροδοσιών πριν από τους δανειστές και τους μεριδούχους επιφέρουν και ατομική ευθύνη.
- Εκκαθάριση: μετά από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον, το δικαστήριο μπορεί οποτεδήποτε να διατάξει εκκαθάριση. Η κληρονομία γίνεται χωριστή ομάδα υπό εκκαθαριστή, ο οποίος καλεί με δημοσιεύσεις τους δανειστές να αναγγείλουν απαιτήσεις μέσα σε έξι μήνες και ολοκληρώνει απογραφή μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες.
- Υποθήκες: μετά τον θάνατο απαγορεύεται η εγγραφή υποθήκης σε κληρονομιαία ακίνητα υπέρ του κληρονόμου ή των δανειστών του.
Θάνατοι πριν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026
Για παλαιότερους θανάτους εφαρμόζονται οι προηγούμενες διατάξεις. Κατά αυτές, ο τρόπος για να περιοριστεί η ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη στην κληρονομιαία περιουσία ήταν η εμπρόθεσμη δήλωση, κατά το προηγούμενο άρθρο 1902 ΑΚ, ότι αποδέχεται την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής· οι ανήλικοι και οι ανίκανοι είχαν το ευεργέτημα αυτοδικαίως.
Ο ν. 5303/2026 πρόσθεσε μεταβατική λύση: ο κληρονόμος προσώπου που πέθανε έως τις 22 Μαΐου 2026 και δεν είχε κάνει εμπρόθεσμα τη δήλωση μπορεί, μέσα σε έξι μήνες από τις 22 Μαΐου 2026, δηλαδή έως περίπου τις 22 Νοεμβρίου 2026, να ζητήσει από το δικαστήριο διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων για απογραφή, εφόσον δεν έχει επιχειρηθεί αναγκαστική εκτέλεση κατά της ατομικής του περιουσίας και δεν συντρέχει λόγος έκπτωσης. Οι κληρονόμοι προσώπων που πέθαναν από 23 Μαΐου έως 15 Σεπτεμβρίου 2026 δεν καλύπτονται από τη ρύθμιση αυτή, αλλά διέπονται από τις προηγούμενες διατάξεις, οπότε μπορούν ακόμη να αποδεχθούν με το ευεργέτημα της απογραφής μέσα στη δική τους προθεσμία αποποίησης, τεσσάρων μηνών ή ενός έτους όταν ο θανών ή ο κληρονόμος βρισκόταν στο εξωτερικό. Επειδή η σχέση της διάταξης με το άρθρο έναρξης ισχύος του νόμου είναι αμφίβολη, όποιος τη χρησιμοποιεί καλό είναι να ενεργήσει έγκαιρα.
Ανήλικοι και λοιπά ζητήματα
Οι γονείς μπορούν να κάνουν τη δήλωση πλήρους ευθύνης για ανήλικο τέκνο μόνο με άδεια δικαστηρίου και υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Τα χρέη της κληρονομίας διαιρούνται αυτοδικαίως μεταξύ των συγκληρονόμων ανάλογα με τη μερίδα τους. Και όσο ο κληρονόμος έχει δικαίωμα αποποίησης, δεν μπορεί να ασκηθεί εναντίον του αγωγή για αξίωση κατά της κληρονομίας, με την επιφύλαξη δικονομικών εξαιρέσεων.
Συχνές ερωτήσεις
Να αποποιηθώ μια χρεωμένη κληρονομία;
Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026 η αποποίηση δεν είναι πια η μόνη προστασία, μπορεί όμως να είναι η απλούστερη λύση όταν η κληρονομία δεν έχει αξία· πριν αποφασίσετε, δείτε ποιος καλείται μετά από εσάς.
Αφαιρούνται τα χρέη για τον φόρο κληρονομίας;
Ναι, εφόσον είναι βέβαια και αποδεικνύονται όπως ορίζει ο Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας, για παράδειγμα με δημόσιο έγγραφο, δικαστική απόφαση, ιδιωτικό έγγραφο βέβαιης χρονολογίας ή επαγγελματικά βιβλία· εκπίπτουν επίσης τα χρέη προς το Δημόσιο και τα νοσήλια του τελευταίου εξαμήνου.
Πηγές
- ΑΚ 1892 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1893 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1894 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1895 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1897 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1898 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1527 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1881 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1856 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α' 81/22.05.2026), άρθρο 33
- ν. 5303/2026 (ΦΕΚ Α' 81/22.05.2026), άρθρο 41
- Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας, ν. 5219/2025 (ΦΕΚ Α' 130/18.07.2025), άρθρ. 71, 74
Το κείμενο αυτό παρέχει γενική πληροφόρηση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή· η απάντηση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και τις ημερομηνίες της.
Η L+A συμβουλεύει οικογένειες, επιχειρηματίες και κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό σε θέματα κληρονομίας και διαδοχής στην Ελλάδα.
