Γονική παροχή είναι η παροχή περιουσίας από γονέα σε τέκνο για τη δημιουργία ή διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας ή για επάγγελμα· κατά τον Αστικό Κώδικα αποτελεί δωρεά μόνο κατά το μέρος που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Φορολογικά, η γονική παροχή ή δωρεά προς πρόσωπο της κατηγορίας Α, όπως τέκνο, φορολογείται με 10% μετά από εφάπαξ αφορολόγητο €800.000 και δεν συνυπολογίζεται σε μεταγενέστερη κληρονομία μεταξύ των ίδιων προσώπων. Για την οικογένεια, προστίθεται στον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας και μπορεί να υπόκειται σε συνεισφορά μεταξύ των αδελφών.
Ο κανόνας του Αστικού Κώδικα
Ο Αστικός Κώδικας θεωρεί την παροχή περιουσίας από οποιονδήποτε γονέα σε τέκνο, για τη δημιουργία ή διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας ή για την έναρξη ή συνέχιση επαγγέλματος, δωρεά μόνο ως προς το ποσό που υπερβαίνει το μέτρο που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Η ευθύνη του γονέα για ελαττώματα του πράγματος κρίνεται πάντως κατά τις διατάξεις για τον δωρητή.
Ο φορολογικός κανόνας
- Η γονική παροχή ή δωρεά οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου προς πρόσωπα της κατηγορίας Α (σύζυγος ή μέρος συμφώνου, τέκνα, εγγονοί, γονείς) φορολογείται με 10%, μετά την αφαίρεση εφάπαξ αφορολόγητου ποσού €800.000.
- Το ίδιο ισχύει για χρηματικά ποσά προς τα πρόσωπα αυτά, εφόσον μεταφέρονται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
- Οι δωρεές και γονικές παροχές αυτές δεν συνυπολογίζονται σε μεταγενέστερη κληρονομία μεταξύ των ίδιων προσώπων.
- Για τους λοιπούς δικαιούχους εφαρμόζονται αναλόγως οι κλίμακες του φόρου κληρονομίας, ενώ τα χρηματικά ποσά φορολογούνται αυτοτελώς με 10%, 20% ή 40% ανάλογα με την κατηγορία.
- Η μεταβίβαση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων με δωρεά ή γονική παροχή απαιτεί ιδιωτικό έγγραφο που συνυποβάλλεται με τη δήλωση ή συμβολαιογραφικό έγγραφο. Υπάρχει και ειδική απαλλαγή πρώτης κατοικίας για κατοικία που αποκτάται με γονική παροχή.
Συνέπειες για τις μερίδες της οικογένειας
Η γονική παροχή δεν ξεφεύγει από τη νόμιμη μοίρα. Κατά τις διατάξεις για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026, στον υπολογισμό της προστίθεται ό,τι ο θανών παραχώρησε όσο ζούσε χωρίς αντάλλαγμα σε μεριδούχο, με δωρεά, γονική παροχή ή άλλως, με την αξία που είχε κατά τον χρόνο της παροχής, και καταλογίζεται στη νόμιμη μοίρα του λήπτη, εκτός αν ο γονέας όρισε διαφορετικά.
Μεταξύ κατιόντων που κληρονομούν εξ αδιαθέτου, ό,τι έλαβε ο καθένας με δωρεά ή γονική παροχή υπόκειται σε συνεισφορά, εκτός αν ο γονέας την απέκλεισε με διαθήκη κατά την παροχή ή αργότερα. Γι’ αυτό ο σχεδιασμός εξετάζει ολόκληρη την οικογένεια και όχι μόνο τον φόρο.
Συνήθεις λύσεις
Οι γονείς συχνά μεταβιβάζουν την ψιλή κυριότητα και κρατούν την επικαρπία, ώστε να διατηρούν τη χρήση και το εισόδημα όσο ζουν· ο Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας έχει ειδικούς κανόνες για την αποτίμηση και τη φορολογία της ψιλής κυριότητας. Κατά τις διατάξεις που ισχύουν από 16 Σεπτεμβρίου 2026, οι γονικές παροχές μπορούν να συνδυαστούν με κληρονομικές συμβάσεις ή με συμβάσεις παραίτησης των άλλων τέκνων από μελλοντικά δικαιώματα, ενώπιον συμβολαιογράφου.
Συχνές ερωτήσεις
Το αφορολόγητο των €800.000 είναι ετήσιο;
Όχι. Ο νόμος το ορίζει ως εφάπαξ αφορολόγητο ποσό για γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της κατηγορίας Α.
Μπορώ να δώσω το σπίτι στον γιο μου και να συνεχίσω να μένω εκεί;
Ναι, συνήθως με μεταβίβαση της ψιλής κυριότητας και παρακράτηση της επικαρπίας. Οι φορολογικές και οικογενειακές συνέπειες πρέπει να εξεταστούν πρώτα.
Πηγές
- ΑΚ 1509 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1827 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1829 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1886 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1798 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- ΑΚ 1838 (Αστικός Κώδικας, π.δ. 456/1984, όπως ισχύει μετά τον ν. 5303/2026)
- Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας, ν. 5219/2025 (ΦΕΚ Α' 130/18.07.2025), άρθρ. 66, 96, 98
Το κείμενο αυτό παρέχει γενική πληροφόρηση και δεν αποτελεί νομική συμβουλή· η απάντηση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και τις ημερομηνίες της.
Η L+A συμβουλεύει οικογένειες, επιχειρηματίες και κληρονόμους που ζουν στο εξωτερικό σε θέματα κληρονομίας και διαδοχής στην Ελλάδα.
